pies, rasy psów, hodowle   
Nasze konto NK
Rasa miesiąca
  • Rasa : Border Collie
  • Wysłany : 29/11/07 00:07



W dialekcie celtyckim wszystko co jest użyteczne nazywa się "collie" a wszystko co jest czarne to "coly". Pies "collie" był uważany za użytecznego psa na farmach i w Szkocji do dziś wiele sprzętów na farmach jest poprzedzona słowem "collie". Słowo "border" oznacza granice i fakt, ze psy te wypasały owce na granicy pomiędzy Anglia a Szkocja nie jest tu bez znaczenia i prawdopodobnie stąd dodano słowo " border " do słowa " collie". Słowo " border" wiąże się tez z nazwiskiem James Reid, który był doradcą prawnym AIRDRIE oraz sekretarzem Międzynarodowego Stowarzyszenia Psów Pasterskich ( ISDS ) założonego w 1906 roku. Podobno to on umieścił nazwę Border Collie na formularzach ISDS po uprzednim nadaniu im tej oficjalnej nazwy. Sięgając trochę wstecz wiemy, ze pierwsze związki człowieka z psem były związane z polowaniem i człowiek używał psich instynktów z korzyścią dla obojga. Gdy jednak zaczął prowadzić osiadły tryb życia pies stal się użytecznym narzędziem wczesnych farmerów.




Historia i pochodzenie BC musi być powiązana z tą zmianą w zachowaniu człowieka. Zbiega się ona z rozwojem relacji między farmerem i jego psem. Rzymianie byli prawdopodobnie pierwszymi, którzy sklasyfikowali psy w kategoriach:

- psów do polowań
- psów do obrony
- psów pasterskich

W roku 116 n.e. Rzymianin o nazwisku Marcus Terentius Varro napisał wiele prac na tematy pasterskie poświęcone opiece, treningowi i wypasaniu przy pomocy psów pasterskich. Podczas inwazji Rzymian na Brytanie w 55r p ne. przywieźli oni ze sobą oprócz innego żywego inwentarza psy opisane jako duże, mocno zbudowane czarne z białym podpalaniem przypominające dzisiejsze Rottweilery oraz Berner Sennenhund ( Berneńskie Psy Pasterskie ) Kiedy Rzymianie osiedlili się stały się one niezastąpione w ochronie żywego inwentarza. Gdy Imperium Rzymskie chyliło się ku upadkowi Wikingowie najechali na Wyspy, przywożąc ze sobą psy w typie Spitz ( Szpica ) których używali do wypasania. Psy te po skrzyżowaniu z psami Rzymian; zmniejszając ich rozmiar a zwiększając ich sprawność i zwinność stały się dawnymi psami pasterskimi znanymi jako Sheepdog lub Shepherd ( Owczarek ). Ta zmiana była korzystna na skalistych, górzystych terenach Walii i Szkocji.


Jeden z najwcześniejszych opisów rasy jest przypisany do Hywel Dda, który w 943r ne opisał czarnego owczarka zaganiającego stado owiec z wypasu w górach do domu na noc. Wieki później w 1576r w książce " English Shepherd " napisanej przez Johannesa Cainsa ukazuje się opis rasy, który mógłby być opisem Naszych teraźniejszych Working Border Collie ( Pracujący BC ) Border Collie stały się pomocne długo przed era mechanizacji rolnictwa i zajmowały się zarówno wypasaniem jak i pędzeniem stada na targ.

Kilka rożnych typów tych psów; w zależności od ukształtowania terenu, zakresu pracy itp. pasterze potrzebowali do pracy i stylu wypasania. Rasy te obejmowały Welsh Grey, Highland Collie (z których wywodzą się współczesne pokazowe Border Collie) a także Lowland Collie. Rody tych psów w Sussex, Somerset i Wiltshire i innych regionach, były bardzo zróżnicowane w typie w zależności od tego jaka rasę owiec miały wypasać. Pierwszym znanym był Dorset Sheepdog, o którym mówiono ze jest jedynym, który może utrzymać w ryzach silne owce Portland.


Przez lata owczarki ulęgały ciągłemu rozwojowi nie dostosowując się do sztucznych kryteriów wyglądu, ale będąc wyselekcjonowanymi pod względem użytkowości w pracy i tak, aby służyły pomocą farmerom. Kiedy nastała era mechanizacji rolnictwa, wielu farmerów posiadło większe areały, jednak ludzka siła do pracy na nich była wciąż niewystarczająca i skutecznie wypasające psy stały się prawdziwym majątkiem. Wzmianki o Border Collie kontynuowane są w literaturze przez lata 1700 - 1800. Zawody w wypasaniu owiec odgrywały ważną role w testowaniu zdolności, zalet i umiejętności tych psów w unikalnym otoczeniu. Pierwszy rekord na Sheepdog Trial został ustanowiony w Bala w Walii 9.10.1873 roku. Zwycięzca został pies Mr. Williama Thomsona ( hodowcy Scottish Sheepdog) o imieniu Tweed. Tweed był dobrze zbudowanym tri-kolorowym psem i zwyciężył tez w kategorii urody.

Border Collie pojawiły się w Australii i Ameryce w 1880 roku i zawody z ich udziałem były kontynuowane na wzór Angielskich pod czujnym okiem wielu rożnych organizacji. Wszystkie współczesne BC prowadza do jednego psa - Old Hemp, który urodził się w 1893 roku w hodowli Mr. Adama Telfera w Northumberland w Anglii. Zaczął się pokazywać na Sheepdog Trials w wieku 1-go roku i rekordy, które ustanowił nie zostały pobite przez cale jego życie. Old Hemp miał ok. 21 cali ( ~52,5 cm ) wzrostu i ważył 45 funtów ( ~20 kg ) i był psem o czarno - białym umaszczeniu z długim, prostym włosem i na wpół wzniesionymi uszami. Jego proporcje stały się wzorcem dla współczesnych standardów BC.

Inne wpływowe psy to:

Tommy - Isaaca Herdmana
Sweep -Thomasa Armstronga (Obaj wnukowie Old Hampa )
Craig - J.M. Wilsona

Wiston Cap - Johna Richardsona, który pokazywał się 16-cie razy i wygrywał. W 1965 roku zdobył tytuł International Champion. Był psem, który miał największy wpływ na cechy rasy w tamtych latach. Zmarł w 1979 roku w wieku 15,5 roku. Opisywano go jako dużego, przystojnego psa o tri-kolorowym umaszczeniu i długim włosie, Który pozostawił po sobie wspaniale córki i synów. Co zawiodło te psy do ich sukcesów ? Po pierwsze to doskonała praca pasterza. Wszystkie zdobyły najważniejsze laury zarówno w Sheepdog Trials jak i na pokazach psów. Pokazując doskonały styl pracy, dobra naturę i ułożenie.
 




ISDS ( International Sheepdog Society ) Międzynarodowe Stowarzyszenie Psów Pasterskich odgrywało ogromna role w rejestracji i informacji na temat rodowodów, rejestrów i metryk wydawanych dla Border Collie. ISDS zapoczątkowało swoja działalność w Szkocji i jego praca ograniczała się do tego rejonu przez lata. Jest to bardzo prężna organizacja a psy zarejestrowane w niej są psami użytkowymi tzn. Sportowymi lub farmerskimi.

Po dziś dzień ISDS jest to jedna w bardziej wpływowych organizacji psów pasterskich i stanowi rejestr dla Working Border Collie ( Pracujących BC ) w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach* *) Wielu właścicieli Border Collie, którzy nie pogodzili się z faktem, iż rasa ta została wciągnięta na listę światowych organizacji kynologicznych (AKC, BKC, FCI ... ) Obawiając się iż zatraci ona walory użytkowe na rzecz walorów wystawowych tj.(wygląd, długość włosa) rejestruje swoje psy omijając te ostatnie i rejestrując je jedynie w organizacjach psów pasterskich. Ma to zwrócić uwagę na nie zatracenie cech psychicznych i przeznaczenia tej rasy. Oceniając Border Collie powinno się zwracać uwagę na zdolność do wyszkolenia, pozostawiając na planie drugim wygląd zewnętrzny.


Czy Border Collie to pies dla Ciebie?

Zanim zdecyduje się Pan na zakup psa tej rasy proszę przemyśleć, czy Border Collie to rasa dla Pana? Border Collie to pies nie dla każdego i wymaga on poświęcenia dużej ilości czasu.



Zdjęcie grupowe - hodowla Q'Celtic



Szczeniak z hodowli Q'Celtic

Rasa została stworzona do pomocy pasterzom przy spędach owiec, kóz i bydła ale świetnie nadaje się też do zaganiania kaczek i innego drobiu oraz wszystkich psich sportów jak agility, obedience, flyball i frisbee. Psy tej rasy szkolone są także jako search&rescue dogs (odnajdywanie zaginionych w różnych warunkach) przewodnicy niewidomych, psy terapeutyczne oraz psy tropiące. BC potrzebuje bardzo dużo ruchu i zajęcia mentalnego. Zdecydowanie nie nadaje się do hodowli 'kojcowej'.

Jest wspaniałym psem dla aktywnych ludzi i zdecydowanie odradzałabym go jako psa dla ludzi, którzy maja mało czasu i pozostawiających psa na całe dnie samego w domu. BC to pies, który potrzebuje kontaktu z ludźmi i najszczęśliwszy jest wtedy, kiedy może przebywać ze swoją rodziną i wykonywać jej polecenia. Pozostawiony sam potrafi szybko się znudzić i bardzo często w związku z tym wywołuje to u niego frustracje i nerwice (np. psy zamykane na całe dnie w kojcach często tak reagują, kiedy nie mają kontaktu z człowiekiem). Border Collie to pies pasterski, więc musi Pan sobie zdawać sprawę również z tego, że będzie używał swoich instynktów na co dzień, 'wypasając' okoliczne zwierzęta, dzieci a z nadmiaru energii będzie biegał za rowerami, deskorolkami itp. Nie każdy BC robi tak, ale warto wiedzieć, że może.



Sparky - QCeltic The Wonderful World



Sparky - QCeltic The Wonderful World

Te wspaniale psy potrafią pozostać wiecznymi szczeniakami do późnych lat swojego życia i energia, jaką mają musi mieć ujście w codziennych ćwiczeniach i zajęciach mentalnych, których potrzebują jak żadna inna rasa. Pozostawione na długi czas same stają się neurotyczne i potrafią dom doprowadzić do ruiny, podszczypywać rowerzystów i dzieci, a także są rasą, która najczęściej kończy swoje życie pod kołami samochodów, kiedy nie upilnowane próbują je 'zaganiać'.

Jest to rasa dla której na świecie powstało najwięcej organizacji 'Rescue', które zajmują się poszukiwaniem dla nich nowych domów, ponieważ najczęściej trafiają do schronisk. Wiele osób kupuje te psy zafascynowanych obejrzeniem filmu, reklamy itp., nie zdając sobie sprawy z tego, jak dużo czasu potrzeba im poświęcić, aby były naprawdę szczęśliwe.

Border Collie potrafi skraść serce każdego i odwdzięczyć się za każdą chwile z nim spędzoną ale nigdy nie będzie w pełni szczęśliwy mając do dyspozycji nawet największy ogród do biegania, gdy całymi dniami będzie pozostawiony sam sobie. Jeśli jest Pan człowiekiem aktywnym, lubi długie spacery, chętnie spędzi czas na treningach sprawnościowych lub zajmie się szkoleniem swojego psa samemu, ale będzie z nim spędzał maksymalnie dużo czasu to jest to pies dla Pana!

".....Najlepszy właściciel dla Border Collie to taki, który ma owce, jeśli nie masz owiec to możesz kupić swojemu psu piłkę i uczyć go sztuczek, ale pamiętaj, że Border Collie będzie najszczęśliwszy wtedy, kiedy będziesz z nim spędzał cały swój czas......."




TOFFEE - EYES OF THE WORLD BE QCELTIC
Jr PL CH & PL CH & LT CH & LT W'04 & VILNUS CUP W'04'05 3 x Zw Ml, 9 x CWC, 4 x CAC, 4 x CACIB, 10 x NSwR, 4 x BOB


Zdrowie BC


Border Collie to stosunkowo zdrowa rasa ale i u nich występować mogą pewne choroby uwarunkowane genetycznie jak i genetycznie-środowiskowo

CEA - Collie Eye Anomaly - Anomalia Oka Collie

Do niedawna możliwa do diagnozy wyłącznie na podstawie badania oftalmologicznego u szczeniąt, najpóźniej do 8go tygodnia życia, późniejsze badanie mija się z celem, ponieważ rozwój oka przykrywa obraz ew. choroby. Obecnie istnieje już możliwość badania genetycznego, czyli w 100% wiarygodnego.

Wyniki

CEA DNA NORMAL - pies zdrowy - nigdy nie zachoruje ani nie przekaże choroby
CEA DNA CARRIER - pies zdrowy - nigdy nie zachoruje ale może przekazywać jeden chory gen potomstwu
CEA DNA AFFECTED - pies chory - będzie przekazywał chorobę - może być kojarzony wyłącznie z osobnikami CEA DNA NORMAL !

PRA - Progressive Retinal Atrophy - Postępujący Zanik Siatkówki

Możliwe do diagnozy wyłącznie na podstawie badania oftalmologicznego - wiarygodne po 4tym m-cu życia. Badanie powinno się powtarzać co roku do ukończenia 5go roku życia, a przede wszystkim przed planowanym kryciem. Certyfikat ważny przez rok od badania wystawia uprawniony lekarz – oftalmolog.

RPED - Retinal Progressive Epiterium Degeneration - Dystrofia Pigmetnowanego Nabłonka Siatkówki

Możliwe do diagnozy wyłącznie na podstawie badania oftalmologicznego - wiarygodne po 18tym m-cu życia. Badanie powinno się powtarzać co roku do ukończenia 5go roku życia, a przede wszystkim przed planowanym kryciem. Certyfikat ważny przez rok od badania wystawia uprawniony lekarz - oftalmolog

HD - Hip Displasia - Dysplazja Stawów Biodrowych

ED - Elbow Displasia - Dysplazja Stawów Łokciowych

Do oficjalnego wpisu do rodowodu po 15tym m-cu życia przez uprawnionego lekarza weterynarii


Dwie najpoważniejsze choroby związane z rasą Border Collie to:

CL - NCL - Neuronal Ceroid Lipofuscinosis - brak polskiej nazwy
TNS - Trapped Neutrophil Syndrome - brak polskiej nazwy

Niestety psy dotknięte tymi chorobami żyją zaledwie parę lat ! Choroby te dziedziczą się w prosty, recesywny sposób czyli tak jak CEA.




MAYA - Q'CELTIC DOLCE VITA
JR PL CH & JR LT W'05 & JR VILNUS CUP W'05 & PL CH Best Baby in Breed & III BEST IN SHOW Baby at the Club Show, Łódz 2004 & 3 x ZW MŁ & 2 x ZW MŁ LT & 6 x CWC & 3 x CAC & 2 x CACIB & 2 x resCACIB & 6 x BOS & 3 x BOB


Więcej informacji o rasie znajdą Państwo w katalogu Rasy psów


Źródło i zdjęcia:

Hodowla Q'Celtic Border Collies
Sara Olechowska
http://www.qceltic.com
Twoja propozycja

Jeśli chcesz, aby w następnym miesiącu w naszym serwisie znalazł się opis wybranej przez Ciebie rasy - wypełnij poniższy formularz.

Zaproponuj rasę